ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ, 8 ਜੁਲਾਈ (ਪੰਜਾਬ ਮੇਲ)- ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਬਹੁਚਰਚਿਤ ਡੇਵਿਲਜ਼ ਸਲਾਈਡ ਕਲਿੱਫ਼ ਕਰੈਸ਼ ਕੇਸ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਆਇਆ ਹੈ। ਪਸਾਡੇਨਾ ਦੇ ਰੇਡੀਓਲੋਜਿਸਟ ਡਾ. ਧਰਮੇਸ਼ ਪਟੇਲ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੱਗੇ ਤਿੰਨ ਕਤਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਚਾਰਜ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਪਟੇਲ ‘ਤੇ ਦੋਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਜਨਵਰੀ 2023 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਟੇਸਲਾ ਕਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਡੇਵਿਲਜ਼ ਸਲਾਈਡ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਖੱਡ ਵੱਲ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਾਰ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਸਵਾਰ ਸਨ। ਸੈਨ ਮਾਟੇਓ ਕਾਉਂਟੀ ਦੇ ਜੱਜ ਨੇ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਪਟੇਲ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਡਾਇਵਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਇਹ ਹਾਦਸਾ 2 ਜਨਵਰੀ 2023 ਨੂੰ ਹਾਈਵੇਅ 1 ਨੇੜੇ ਡੇਵਿਲਜ਼ ਸਲਾਈਡ ‘ਤੇ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ। ਕਾਰ ਚੱਟਾਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 250 ਤੋਂ 300 ਫੁੱਟ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਡਿੱਗੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਟੇਲ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਬੱਚੇ ਜ਼ਿੰਦਾ ਬਚ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਚਾਅ ਅਮਲੇ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ”ਚਮਤਕਾਰ” ਵਰਗਾ ਮਾਮਲਾ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਰ ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮਲਬੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਣ ਲਈ ਫਾਇਰ ਫਾਈਟਰਜ਼ ਨੂੰ ਕਾਰ ਕੱਟਣੀ ਪਈ ਸੀ।
ਪਟੇਲ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਚਾਰਜ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸਾਧਾਰਨ ਦੁਰਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਟੇਲ ਵੱਲੋਂ ਟਾਇਰ-ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਜਾਂ ਵਾਹਨ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਪੜਤਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਬਿਆਨਾਂ ‘ਤੇ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋਇਆ। ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ ਮੁਤਾਬਕ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪਟੇਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਾਰ ਨੂੰ ਚੱਟਾਨ ਵੱਲ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਦਾਲਤੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਡਿਫੈਂਸ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਪਟੇਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਵਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ। ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਨੇ ਗਵਾਹੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਘਟਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ psychotic break ਆਇਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ 2024 ਵਿਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜੇਲ ਟ੍ਰਾਇਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੈਂਟਲ ਹੈਲਥ ਡਾਇਵਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਆਮ ਅਪਰਾਧਿਕ ਇਰਾਦਾ ਵਾਲਾ ਮਾਮਲਾ।
ਹੁਣ ਜੱਜ ਵੱਲੋਂ ਚਾਰਜ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਟੇਲ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਤਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਕੇਸ ਅੱਗੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗਾ। ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ ਮੁਤਾਬਕ ਜੱਜ ਸ਼ੈਰਨ ਚੋ ਨੇ ਕੇਸ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਸੀਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਟੇਲ ਦਾ ਪਾਸਪੋਰਟ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਵੀ ਦਿੱਤਾ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਟਾਰਨੀ ਸਟੀਵ ਵੈਗਸਟਾਫ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਡਾਇਵਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਕਾਨੂੰਨ ਹੇਠ ਜੱਜ ਨੂੰ ਚਾਰਜ ਖਾਰਜ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਰਚਾ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਮੈਂਟਲ ਹੈਲਥ ਡਾਇਵਰਸ਼ਨ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈ। ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਪੀਨਲ ਕੋਡ 1001.36 ਹੇਠ, ਜੇ ਅਦਾਲਤ ਮੰਨ ਲਏ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਨੇ ਡਾਇਵਰਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤਾ, ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਯੋਜਨਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਦਾਲਤ ਅਪਰਾਧਿਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੁਤਾਬਕ ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼ ਡਾਇਵਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ ਅਦਾਲਤ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰੇਗੀ।
ਸੈਨ ਮਾਟੇਓ ਕਾਉਂਟੀ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਅਟਾਰਨੀ ਸਟੀਵ ਵੈਗਸਟਾਫ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਟੇਲ ਨੂੰ ”ਜੀਵਨ ਭਰ ਦਾ ਬ੍ਰੇਕ” ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਵੈਗਸਟਾਫ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਜੱਜ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਤਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਰਗੇ ਗੰਭੀਰ ਚਾਰਜ ਮੈਂਟਲ ਹੈਲਥ ਡਾਇਵਰਸ਼ਨ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪਟੇਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਇਲਾਜ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਨਾਲੋਂ ਇਲਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੇਸ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਚ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗ, ਜਨਤਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਦਮੇ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਾਰੇ ਵੱਡੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਬਰਖਾਸਤਗੀ ਬਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੇਸ ਦਾ ਟਰਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਜਿਊਰੀ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਇਹ ਬਰਖਾਸਤਗੀ ਮੈਂਟਲ ਹੈਲਥ ਡਾਇਵਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਸਫਲ ਜਾਂ ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸਤਗਾਸਾ ਅਤੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਕੀਲ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਕਤਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਰਗੇ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਡਾਇਵਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾ. ਧਰਮੇਸ਼ ਪਟੇਲ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਤਿੰਨ ਕਤਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਹੁਣ ਅਦਾਲਤੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲਣਗੇ। ਪਰ ਇਹ ਕੇਸ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਛੱਡ ਗਿਆ ਹੈ—ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦਾ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਹਿੰਸਕ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਹੱਦ ਕਿੱਥੇ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?