ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ., 25 ਜੂਨ (ਪੰਜਾਬ ਮੇਲ)-ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ (U.S. Citizenship) ਛੱਡਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਸਸਤੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ (State Department) ਨੇ Certificate of Loss of Nationality (CLN) ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੀ ਫੀਸ 2,350 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ 450 ਡਾਲਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਫੀਸ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 80 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਵੱਸਣ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਛੱਡਣ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, 2025 ਦੌਰਾਨ ਰਿਕਾਰਡ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵੱਸੇ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ “ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ” (Expatriation) ਅਤੇ “ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਛੱਡਣਾ” (Renouncing Citizenship) ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ Certificate of Loss of Nationality (CLN) ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Association of Americans Resident Overseas (AARO) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 55 ਲੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਨੋਮੈਡ, ਰਿਟਾਇਰਡ ਲੋਕ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਜਾਂ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
2015 ਵਿੱਚ Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA) ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਕਈ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੇ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਛੱਡੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ CLN ਦੀ ਫੀਸ ਵਧਾ ਕੇ 2,350 ਡਾਲਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2020 ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।
Brookings Institution ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ 2025 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1,50,000 ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾ ਕੇ ਵੱਸੇ, ਜਦਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 5,000 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ 40 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ 50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਲੋਕ ਦੂਜਾ ਪਾਸਪੋਰਟ ਲੈਣ ਜਾਂ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਅਮੀਰ ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਜੇ ਵੀ ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਕੇਮੈਨ ਟਾਪੂ, ਸਾਈਪ੍ਰਸ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (UAE) ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਆਮ ਅਮਰੀਕੀ, ਜੋ ਘੱਟ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੇ ਖਰਚੇ ਜਾਂ ਬਿਹਤਰ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਕਸੀਕੋ, ਪਨਾਮਾ, ਪੁਰਤਗਾਲ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 5,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 26,000 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਧਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਓਵਰ-ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਕਾਰਨ ਕਈ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਆਪਣੇ “ਗੋਲਡਨ ਵੀਜ਼ਾ” ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
AARO ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਮਰੀਕੀ ਮੈਕਸੀਕੋ, ਕੈਨੇਡਾ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ, ਜਰਮਨੀ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ, ਫਰਾਂਸ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਘਟੀ ਹੋਈ CLN ਫੀਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਤਿਆਗਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਜ਼ਰੂਰ ਘੱਟ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਛੱਡਣਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਟੈਕਸ, ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਸੰਪਤੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਤੀਜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮਾਹਿਰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
