ਨਿਊਯਾਰਕ, 21 ਅਗਸਤ (ਪੰਜਾਬ ਮੇਲ) – ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੀਰਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਲਗਭਗ ਸਥਿਰ ਰਹੇ। ਐੱਸ ਐਂਡ ਪੀ 500 ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਡਾਓ 0.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਨੈਸਡੈਕ 0.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਉੱਪਰ ਸੀ। ਵੱਡੀ ਘਬਰਾਹਟ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਈਰਾਨ ਸੰਘਰਸ਼, ਮਹਿੰਗੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਧਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੇ।
ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਿੱਚ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਚਿਤਾਵਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕੱਚਾ ਤੇਲ 2.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧ ਕੇ 93.90 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਮਰੀਕੀ ਤੇਲ 2.8 ਫ਼ੀਸਦੀ ਚੜ੍ਹ ਕੇ 86.72 ਡਾਲਰ ਰਿਹਾ। ਤੇਲ ਮਹਿੰਗਾ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਪੈਟਰੋਲ, ਡੀਜ਼ਲ, ਹਵਾਈ ਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੁਕਾਨ ਤੱਕ ਸਮਾਨ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਖ਼ਰਚ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਜ਼ਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 40 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ 39 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਕਰਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਵਿਆਜ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਰਕਾਰੀ ਉਧਾਰ ਮਹਿੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਘਰਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ, ਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤਾਂ, ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਵੀ ਮਹਿੰਗੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਘਰ ਖਰੀਦਣਾ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਧਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਲੰਮੀ ਮਿਆਦ ਵਾਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡਾਂ ਦੀ ਮੁੜ-ਖਰੀਦ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੁੱਗਣੀ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 10 ਸਾਲਾ ਬਾਂਡ ਦੀ ਦਰ 4.68 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ 30 ਸਾਲਾ ਬਾਂਡ ਦੀ ਦਰ ਲਗਭਗ 5.22 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਧਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਇਹ ਹਾਲਾਤ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਰਹਿਣਗੇ, ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ। ਜੇ ਈਰਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਘਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਜਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ 40 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਰਚ, ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਾਧੇ ਬਾਰੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਲਹਾਲ ਇਹ ਮੰਦਵਾੜੇ ਦੀ ਰਸਮੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਰਥਿਕ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਹੈ।
